Emmi Pikler: veilig voelen


Bij Vrije Kinderopvang Wonderboom werken we vanuit de antroposofie én vanuit de pedagogie van Emmi Pikler. In een aantal korte teksten verduidelijken wij hier wat dit in de praktijk betekent voor de omgang met uw kind bij de Wonderboom.


Veilig voelen als fundament
De uitgangspunten van Pikler uitgelegd 

Praten met je baby is van fundamenteel belang voor de band tussen ouder en kind. Maar praten met je baby is ook de basis voor het leren kennen van onze wereld, wat een kind doet door pakken, proeven, schuiven, kruipen, tasten en kijken. Op ontdekking gaan is een avontuur als de omgeving zo vol onbekende dingen is. Daarvoor moet je je veilig voelen, anders durf je dat avontuur niet aan. Een kind kan pas goed ontdekken als het zich veilig voelt. En die veiligheid bereik je volgens Emmi Pikler heel eenvoudig door te praten met je kind, ook als je weet dat die nog niet de betekenis van de uitgesproken woorden kent. Veilig voelen door aandacht. 

Draai de rollen om
Spannend: een ballon opblazen terwijl je een blinddoek voor je ogen hebt. Je ziet niks. Je blaast. Hard. Nog harder. Je weet zeker dat de ballon steeds groter wordt als die steeds meer onder spanning komt te staan. Hoe dik is dat plastic eigenlijk? Hoe lang kan ik nog blazen voordat de rek er uit is? Wanneer zal de ballon met een knal uit elkaar spatten? Met het stijgen van de spanning, voel je je steeds onzekerder worden. Onveiliger. 

Een baby ziet nog weinig; eigenlijk alleen wat meer of minder donkere grijze vlekken. Een baby hoort wel veel, maar weet nog niet wat hij hoort. De woorden hoort hij wel, maar de betekenis ontgaat hem. Niet het gevoel waarmee die woorden uitgesproken worden. Vergelijk het met een Aziatische of Afrikaanse taal die je niet verstaat; je luistert naar de toon en intensiteit waarmee de onbekende klanken op je overkomen. En je checkt of dat overeenkomt met het gedrag van degene die tot je spreekt. Je vergelijkt en onthoudt: toen zij dit deed, was dat het gevolg. Leren. En snel leren, want zoveel onbekende zaken maken je kwetsbaar. En zeker als je ook nog eens fysiek onvolgroeid bent. Kleine kinderen hebben veel behoefte aan veiligheid. 

Gerust stellen
Eigenlijk doen we het van nature al: brabbelen tegen baby’s. Waarbij de toon ook vanzelf omhoog gaat. Emmi Pikler benadrukt dat het belangrijk is om ook meteen tegen je kind te praten. In onze gewone taal. Natuurlijk om die taal te leren, maar ook om de interactie tussen kind en volwassenen te gebruiken voor het gevoel van veiligheid. Door je baby te vertellen wat je gaat doen -en dat op een rustig tempo te doen- kan het kind verbanden gaan leggen. Door de herhaling worden die verbanden bevestigd of ontkent, maar bij een bevestiging leert het kind zo wat er kan gaan volgen. Daarmee groeit het vertrouwen van het kind. Het krijgt meer grip op die vreemde wereld, en zal zich daardoor veiliger voelen. Taalkennis en zelfvertrouwen ontwikkelen zich zo hand in hand.

Verzorgen
De fysieke verzorging van de baby is het ideale moment om te praten met je kind. Stel je nog eens voor dat de baby weinig ziet en dus maar moet afwachten wat er allemaal gaat gebeuren als hij opgepakt wordt, heen en weer bewogen, opgetild, uit- en aangekleed, enzovoort. Wat is het dan aangenaam als je meegenomen wordt in deze handelingen door een geruststellende stem. Bij de Wonderboom geven wij de kinderen de tijd om mee te gaan in de handelingen door langzaam te werk te gaan bij het verzorgen. Eerst zeggen we wat we gaan doen en voeren die handeling vervolgens heel rustig uit. Daarbij letten we op de reacties die de kinderen geven en proberen die te ‘vertalen’ naar een handeling van onze kant. Door daadwerkelijk stil te staan bij de verbale en non-verbale reacties van het kind, geven we het kind het signaal dat zijn wensen serieus genomen worden. Zo ontstaat er niet alleen echte interactie, maar voelt het kind ook dat hij invloed heeft op zijn omgeving. Dat voedt het zelfvertrouwen en het gevoel van autonomie. 

Het samenspel tussen verzorger en kind ziet er in de praktijk heel eenvoudig uit. Bij het verschonen gaat het dan om zinnetjes als: ‘Ik pak nu een schone luier’, ’Ik til nu je beentje omhoog’ en ‘Ik zie dat je het leuk vindt’. De reikwijdte van deze warmte en aandacht is echter groter dan deze eenvoud doet vermoeden: het geeft de geborgenheid en innerlijke zekerheid die nodig zijn om de wereld met vertrouwen verder te gaan onderzoeken.

Deze visie en werkwijze maken de Wonderboom tot een kinderopvang waar rust en aandacht voorop staan. 












peuterspeelzaal dagopvang spelenderwijs nieuws groen wonderboom